Siliconen verwerken: lijmen, luchtbellen, snijden, inkleuren en lossen

De praktische vragen die bij het werken met giet- en spateisiliconen het vaakst terugkomen. Zoek je uitleg over het verschil tussen additie en condensatie, over Shore-hardheid of over waarom siliconen niet uitharden? Die staan als aparte onderwerpen in het Informatiecentrum.

Siliconen verlijmen

Siliconen zijn lastig te verlijmen, zeker met standaard lijmen. De beste resultaten haal je met een condensatiesilicone: de 2-componenten condensatiesiliconen of een 1-componenten siliconenlijm. Vaak volstaat zelfs een gewone bouwsiliconenkit.

Condensatiesiliconen hechten goed op zichzelf en op veel ondergronden. Hecht het niet, gebruik dan een primer.

Additiesiliconen hechten niet goed op zichzelf. De beste kans is een dun laagje wegsnijden bij het contactvlak, zodat de korrelige, verse structuur van de uitgeharde silicone bloot komt te liggen. Daarop kun je eventueel deze primer gebruiken. Veel hechtingen werken pas na een paar dagen, en het beste na uitharding op verhoogde temperatuur.

Heb je haast? De siliconen lijmset combineert een cyanoacrylaatlijm met een speciale primer voor siliconen. Dat hardt snel uit en hecht goed, maar verhardt de silicone op het contactpunt iets, waardoor de flexibiliteit daar afneemt.

Luchtbellen in mijn mal na het gieten

Bij juiste verwerking horen er geen of nauwelijks luchtbellen te ontstaan. Vier oorzaken en hun oplossing:

1. Te veel B-component. Boven 2 procent hardt de silicone te snel uit en krijgen luchtbellen geen tijd om te ontsnappen. Voor condensatiesiliconen is 1,5 procent B een goede oplossing: langere ontmaltijd, meer tijd voor de bellen. De gewichten tellen behoorlijk precies; met een doseerspuit meet je grammen nauwkeurig af (1 ml is hier 1 gram). Additiesiliconen vertraag je juist door de componenten voor gebruik iets koeler te maken.
2. Te veel lucht ingeslagen tijdens het mengen. Klop niet, maar roer.
3. Van te lage hoogte gegoten. Giet vanaf circa 50 cm met een dunne straal. Tijdens de val springen de laatste bellen kapot.
4. Wil je zekerheid? Giet eerst een dunne laag over het model en loop het na met een penseel. Zijn er geen bellen meer te zien, giet dan de rest van de mal vol.

Hechten siliconen aan mijn model van klei?

Een model van onbehandelde of ongelakte klei, gedroogd of gebakken, geeft inderdaad problemen bij het lossen. Gebruik een lossingsmiddel, of een huis-tuin-en-keukenoplossing: vaseline, bijenwas, meubelwas of kleurloze schoenpoets. Daarmee seal je de porien van de klei.

Om de waslaag zo dun mogelijk aan te brengen: verdun de was met terpentine en wrijf het mengsel in met een penseel of doek. De terpentine vervliegt en laat een flinterdun laagje was achter.

Siliconen snijden

Snijden is eenvoudig als je een paar regels volgt:

• Gebruik altijd een scherp stanleymes.
• Neem bij voorkeur een lang mes, dus een lang snijvlak.
• Zaag niet, maar trek het mes in een snede tot de gewenste diepte.
• Moet je nogmaals snijden, volg dan de bestaande snede op het diepste punt, opnieuw zonder te zagen.
• Laat een tweede persoon de snede openvouwen. Dat snijdt makkelijker en je volgt de vorige snede beter.
• Snijd waar mogelijk in een zaagtandvorm. Zo sluit de mal later netjes en krijg je minder kans op een naad.
• Stopt de snede in de mal en loopt hij niet helemaal door, laat hem dan rond eindigen. Dat voorkomt dat de snede verder inscheurt.

Welke siliconen kan ik insnijden?

Snijden in een mal vermijd je liever, want de kans op doorscheuren neemt toe. Maar soms is het de eenvoudigste manier om een complex model goed te lossen.

Ga je snijden en verwerk je geen voedsel in de mal, neem dan Siliconen Condensatie 20. Die heeft een superieure doorscheursterkte. Giet of spatel de plekken waar je later gaat snijden iets dikker dan normaal, dat geeft extra sterkte. Maak waar mogelijk een zigzagsnede, dan sluit de mal telkens goed. Eventueel kun je een elastiek om de mal leggen — niet te strak, anders vervormt hij.

Rafels en vliezen wegwerken

De beste mal is er een zonder rafels. Bevestig het moedermodel aan de ondergrond en strijk alle kieren eronder zeer nauwkeurig dicht met plasticine, zodat er geen silicone onder kan lopen. Dat kost tijd, maar het resultaat is meteen professioneel en nabewerken is vaak niet meer nodig.

Lukt dat niet overal, dan moet het vlies weg:

• Gebruik altijd een scherp stanleymesje.
• Houd het vlies met een hand vast en trek er zacht aan, snijd met de andere hand en volg de vorm.
• Trek nooit te hard. De mal rekt dan op en bij loslaten blijkt vaak dat je te ver hebt gesneden.
• Alternatief: ga met een vinger onder het vlies, duw met het mesje licht aan de bovenkant en trek aan het vlies. Het scheurt dan langs het mes af. Deze techniek vraagt oefening.

Let in beide gevallen op dat je jezelf niet snijdt.

Siliconen inkleuren en verven

Siliconen zijn vrijwel niet te beschilderen met gewone verf. Dat lukt alleen door de huid te beschadigen en ingekleurde silicone op te spuiten, bijvoorbeeld opgelost in thinner. In de SFX-wereld wordt ook make-up vermengd met siliconenkit gebruikt.

Siliconen zijn wel goed in te kleuren. Gebruik daarvoor siliconen kleurstof of zijdeglansverf op oliebasis. Let op: test kleurstoffen van buiten onze webshop altijd eerst. Het oplossend vermogen verschilt, en bestanddelen in verf kunnen de uitharding remmen of geheel blokkeren. Verf op oliebasis verlaagt bovendien de hardheid flink.

Tot slot: silicone die van nature wit is geeft een blekere, pastelachtige kleur dan transparante silicone.

Is een lossingsmiddel noodzakelijk?

Vaak niet. Zet vooraf een simpele test op, bijvoorbeeld aan de onderkant van het model.

Materialen die vrijwel altijd wel een lossingsmiddel nodig hebben: droge, gebakken of onbehandelde klei, karton, onbehandeld hout, stof, papier en andere droge of poreuze materialen.

Naast de lossingsmiddelen uit de webshop werkt een laagje vaseline, bijenwas, meubelwas of kleurloze schoenpoets goed. Verdun met terpentine voor een zo dun mogelijke laag.

Schrijven op siliconen

Op siliconen schrijven lukt met niets. Er is wel een manier om een mal te kenmerken:

Schrijf voordat je giet met een watervaste stift in spiegelschrift de naam of het nummer van het model in het gietbakje, op de plek waar de tekst moet komen. Na het ontvormen staat de tekst positief in de silicone. Hij is onuitwisbaar en mag gewoon mee in de vaatwasser.

Dit werkt goed bij condensatiesiliconen en hoge-temperatuursiliconen. Bij Siliconen Culinair (additie) werkt het minder goed.

Siliconen in een siliconenmal gieten

Breng eerst een loslaagje aan. Smeer de mal bijvoorbeeld in met vaseline en poets hem uit met een stoffen doek. Herhaal dat drie keer voor een goede lossing.

Een fijne silicone voor dit soort mallen is de Wacker Elastosil Vario 15 Normaal.

---

Staat je vraag er niet bij? Onze specialisten denken met je mee.