Kan ik siliconen als scheidingslaag in een harde mal aanbrengen

Dat kan, en het is een beproefde techniek. Je brengt een dunne laag vloeibare siliconen aan tegen de binnenzijde van een harde mal, bijvoorbeeld een geprinte kunststof mal, een gipsmal of een polyester mal. Na uitharding werkt die laag als een flexibele binnenvorm met een harde drager, en lost het gietstuk net zo eenvoudig als uit een gewone siliconenmal. Let op, dit is geen lossingsmiddel maar een blijvende binnenlaag, je bouwt de mal er dus mee om.

Kies hiervoor een additiesiliconen, ook platinasiliconen genoemd. Die hardt uit zonder bijproducten, krimpt vrijwel niet en is er in kwaliteiten met een verklaring voor levensmiddelencontact. Condensatiesiliconen zijn minder geschikt, omdat die een tinkatalysator bevatten, tijdens uitharding alcohol afgeven en meestal niet reactieve siliconenolie bevatten die door vetten en oplosmiddelen langzaam uit de rubber wordt getrokken. Een hardheid van 30 tot 40 Shore A werkt het beste, want zeer zachte kwaliteiten zijn kwetsbaarder bij herhaald gebruik en slijten sneller door schurende gietmassa. Kies daarnaast een lange verwerkingstijd, zodat je rustig kunt werken.

Test altijd eerst op inhibitie. Additiesiliconen harden niet uit bij contact met zwavel, stikstofverbindingen, aminen, metaalzouten en latex, en die stoffen zitten in sommige filamenten, harsen, lakken, lijmen en handschoenen. Breng een klodder ter grootte van een muntstuk aan op een afgekeurd stuk van de mal en laat die volledig uitharden. Blijft het oppervlak kleverig, dan is de ondergrond ongeschikt en moet je hem eerst afsluiten.

Werk bij het aanbrengen waar mogelijk horizontaal. Leg het maldeel met de holle zijde naar boven, giet een kleine hoeveelheid in en kantel het deel tot alles bedekt is. De zwaartekracht vlakt de laag uit, waardoor je geen kwaststreken krijgt en veel minder lucht insluit. Alleen bij sterk overhangende of verticale vlakken breng je de eerste laag met een kwast aan. Werk in twee lagen, eerst een dunne aanstrijklaag die je goed in het oppervlak wrijft en daarna een tweede laag tot de gewenste dikte. Breng die tweede laag aan binnen de open tijd uit het gegevensblad, dan hechten beide lagen chemisch aan elkaar. Houd schroefgaten, ontluchtingen en pasvlakken vrij.

Reken op een laagdikte van 1,5 mm, met 1 mm als absoluut minimum. Dunner scheurt bij herhaald gebruik, vooral langs de randen van maldelen. Voor de hoeveelheid reken je ongeveer 1,6 kg siliconen per vierkante meter bij 1,5 mm.

Verdun de siliconen niet met oplosmiddel, dat geeft krimp en residu, en verdun ook niet met siliconenolie, want die hardt niet mee uit en migreert naar het gietstuk. Indikken kan met een thixotropeermiddel van dezelfde fabrikant, maar houd er rekening mee dat elke toevoeging de conformiteitsverklaring van de leverancier voor die menging laat vervallen. Horizontaal werken maakt indikken meestal overbodig.

Siliconen hecht niet uit zichzelf op kunststof, gips of metaal. Voor blijvende hechting ontvet je het oppervlak met isopropanol en breng je een siliconenprimer aan. Als alternatief boor je kleine gaatjes van 2 tot 3 mm in de mal, zodat de siliconen mechanisch verankert. Besteed extra aandacht aan de randen, want randloslating is het meest voorkomende faalpunt bij mallen die telkens gedemonteerd worden. Laat de siliconen enkele millimeters over de rand lopen of veranker juist daar.

Gaat het om contact met levensmiddelen, houd er dan rekening mee dat een verklaring volgens BfR en FDA alleen geldt als je de voorgeschreven nabehandeling uitvoert. Meestal is dat twee tot drie uur natemperen bij 100 tot 140 graden Celsius om restvluchtige stoffen te verwijderen. Veel harde mallen verdragen die temperatuur niet, geprinte kunststof mallen vervormen al ver daaronder. Kun je niet natemperen volgens het gegevensblad, dan mag je de siliconen niet als voedselveilig beschouwen, ook al is het materiaal zelf gecertificeerd. Je kunt de binnenlaag dan los uitharden en apart natemperen, een malmateriaal kiezen dat de temperatuur wel verdraagt, of de toepassing beperken tot niet eetbare gietstukken. Was de laag in alle gevallen met warm water en een neutraal afwasmiddel, spoel goed na en laat volledig drogen.

Houd tot slot rekening met de levensduur. Siliconen zwelt licht in vetten, oliën en oplosmiddelen. Bij herhaald contact met warme vetten of harsen neemt een dunne laag geleidelijk materiaal op, wordt zachter en kan aan de randen loskomen. Beschouw een siliconen binnenlaag daarom als een onderdeel dat je na verloop van tijd vervangt, en niet als een definitieve afwerking.

Meer lezen: welke ondergronden moet ik afsluiten voordat ik siliconen aanbreng