Handleiding: een houten ornament kopiëren

Een houten ornament kopiëren

Met deze handleiding maak je een exacte kopie van een houten ornament. Je maakt een siliconen mal met een acrylhars steunkap en giet vervolgens een sterk acrylhars eindmodel. Het voorbeeld is een 15e-eeuws houtsnijwerk.

📄 Download deze handleiding als PDF

Wat ga je maken?

Je maakt een duurzame, exacte replica van een houten ornament. Eerst neem je het origineel af in een tweelaags siliconenmal, die je verstevigt met een acrylhars steunkap. Daarna giet je in die mal een acrylhars eindmodel dat je met glasvezel versterkt.

Het origineel

Het originele houten ornament

Een 15e-eeuws houtsnijwerk. De boenwas is verwijderd en het hout is geschuurd; wat overblijft is een zeer droog, gesplinterd en poreus oppervlak.

Het houten ornament van bovenaf gezien

Het ornament van bovenaf, waarop de diepte van het houtsnijwerk goed zichtbaar is.

💡 Geschikt voor gevorderden. Werk nauwkeurig en houd rekening met de potlife (verwerkingstijd) van zowel de siliconen als de acrylhars.

Benodigde materialen

🧰 Zelf regelen

  • Weegschaal
  • Mengbak en roerstaaf of menger
  • Boormachine met mengstaaf (voor de acrylhars)
  • Stoffen doek of spons
  • Emmer
  • Houten latjes (voor het drogen)

Productspecificaties

Eigenschap Waarde
Siliconen mengverhouding C-20 A : B = 100 : 2 (2% B)
Verdikker siliconen 1% Thixo C in de tweede laag
Dikte siliconenlaag circa 0,5 cm
Uitharding siliconen circa 24 uur
Verdikker acrylhars 1% Thix A (steunkap)
Werktijd acrylhars circa 15 minuten
Losmiddel Lossingspasta op het hout

Voorbereiding

Voordat je het ornament instrijkt, is een goede voorbereiding belangrijk: de mal neemt later elk detail over. Verwijder vuil, stof en ongewenste oneffenheden en breng het ornament in de gewenste staat. Smeer scheurtjes dicht, vul gaten op en repareer of vervang beschadigingen.

Blaas stof en losse deeltjes weg, bijvoorbeeld met perslucht, zodat het oppervlak helemaal schoon is.

⚠️ Veel materialen hebben een potlife (verwerkingstijd). Zet daarom alles klaar voordat je begint, zodat je snel kunt doorwerken. Draag latex handschoenen.

Het ornament beoordelen en repareren

Beoordeel het ornament en herstel beschadigingen en ongewenste oneffenheden. Bij dit poreuze, 15e-eeuwse houtsnijwerk is een zorgvuldige voorbereiding extra belangrijk.

Het houten ornament wordt beoordeeld en gerepareerd
Fig. 1 – Beschadigingen worden gerepareerd en ongewenste oneffenheden verwijderd.

Stof verwijderen

Blaas stof en losse houtdeeltjes weg met perslucht. Een schoon, stofvrij oppervlak zorgt voor een scherpe, detailgetrouwe mal.

Stof wordt met perslucht van het ornament geblazen
Fig. 2 – Stof en losse deeltjes worden weggeblazen.

Lossingspasta aanbrengen met een doek

Bij houten modellen mag er geen hechting tussen de siliconen en het hout ontstaan, en mag er nauwelijks olie uit de siliconen in het hout trekken. Daarom brengen we eerst een lossingspasta aan. De vloeistoffen verdampen uit de pasta en er blijft een lossend residu achter.

Breng de pasta volgens de beschrijving aan op het houten oppervlak. Gebruik een stoffen doek of spons voor de vlakke delen.

Het ornament wordt met een doek van lossingspasta voorzien
Fig. 3a – Het ornament wordt met een doek van lossingspasta voorzien.

Lossingspasta aanbrengen met een kwast

Werk moeilijk bereikbare en diep liggende delen na met een kwast, zodat het volledige oppervlak een gelijkmatige laag lossingspasta krijgt.

Laat de pasta opdrogen tot een wit, poederachtig residu. Dit residu beschermt het hout en is later eenvoudig met water te verwijderen.

💡 Een goede lossingslaag is cruciaal bij poreus en droog hout. Sla deze stap nooit over.
Diepe delen worden met een kwast nabehandeld
Fig. 3b – Diepe delen worden met een kwast nabehandeld.

Eerste siliconenlaag gieten (zonder verdikker)

Giet een hoeveelheid Siliconen C-20 A in de mengbak en voeg 2% Siliconen C-20 B toe. Meng de componenten met een spatel goed door elkaar.

Giet de siliconen met een dunne straal op het ornament en vul daarmee alle diepe en moeilijk bereikbare delen. Deze eerste, dunne laag neemt de fijnste details over.

De eerste laag siliconen bedekt de delen die moeilijk met de spatel te bereiken zijn
Fig. 4 – De eerste laag siliconen bedekt de delen die moeilijk met de spatel te bereiken zijn.

Tweede siliconenlaag aanbrengen (met Thixo C)

De tweede laag is de ondersteuningslaag: deze brengt de mal op dikte en geeft stevigheid. Giet opnieuw Siliconen C-20 A in de mengbak en voeg 2% C-20 B toe. Meng goed.

Voeg nu 1% Thixo C toe en roer nogmaals goed door. Laat het mengsel 2 minuten met rust zodat de verdikker zijn werk kan doen.

Breng de verdikte siliconen met een kwast of spatel aan. Sluit geen lucht in; behandel detailrijke of diepe delen tamponnerend. Breng een laag aan van ongeveer 0,5 cm dik.

⚠️ Zorg voor een lossende vorm: maak alle vormen taps zodat de steunkap er later recht af kan. Vul bijvoorbeeld diepe delen naast het hoofd volledig op zodat geen klemmende ondersnijdingen ontstaan.
De tweede, verdikte laag siliconen van circa 0,5 cm dik wordt aangebracht
Fig. 5 – De tweede, verdikte laag siliconen van circa 0,5 cm dik wordt aangebracht.

Siliconen gladstrijken

Wrijf de bovenlaag met een spatel of kwast zo glad mogelijk af. Een sopje met afwasmiddel helpt: dompel je handen (met latex handschoenen) erin, dan plakt de siliconen minder en kun je met de hand gladmaken.

Laat het geheel een dag met rust zodat de siliconen volledig uitharden.

De siliconen zijn aangebracht en gladgestreken
Fig. 6 – De siliconen zijn aangebracht en gladgestreken. De mal is klaar voor de steunkap.

Triaxiaal glasvezeldoek knippen

De siliconen zijn na 24 uur volledig uitgehard. Nu maken we een steunkap die de siliconenmal in vorm houdt tijdens het afgieten.

Knip het triaxiaal glasvezeldoek in hanteerbare stroken die op het model passen, bijvoorbeeld stroken van 1 meter lang en 20 cm breed, plus enkele stukken van 20 bij 20 cm.

Triaxiaal doek in stroken geknipt
Fig. 7 – Triaxiaal doek in stroken geknipt.

Acrylhars voor de steunkap aanmaken

Vul een ruime emmer met de berekende hoeveelheid Acrylhars A-component (vloeistof). Voeg de juiste hoeveelheid Acrylhars B-component (poeder) toe en begin direct met mixen, bij voorkeur met een boormachine en menger, tot een egaal mengsel zonder klonten.

Voeg daarna 1% Acrylhars verdikker Thix A toe (op 15 kg mengsel dus 150 gram). Breng de acrylhars circa 5 mm dik aan over het gehele siliconenmodel.

⚠️ Acrylhars heeft een werktijd van circa 15 minuten. Werk met hoeveelheden die je binnen die tijd kunt verwerken.
De acrylhars is circa 5 mm dik over het gehele siliconenmodel aangebracht
Fig. 8 – De acrylhars is circa 5 mm dik over het gehele siliconenmodel aangebracht.

Eerste laag glasvezeldoek inleggen

Leg de stroken triaxiaal glasvezel op de nog natte acrylhars en druk ze voorzichtig aan. De acrylhars mag nog niet beginnen uit te harden.

Gebruik een breed penseel om het doek goed aan te drukken en de acrylhars gelijkmatig uit te smeren. Strijk het oppervlak glad en breng een tweede en eventueel derde laag op dezelfde manier aan. Laat de steunkap daarna 24 uur drogen.

De eerste laag acrylhars met daarop de eerste laag triaxiaal doek
Fig. 9 – De eerste laag acrylhars met daarop de eerste laag triaxiaal doek.
De steunkap wordt opgebouwd met acrylhars en glasvezel
Fig. 9b – De acrylhars steunkap wordt laag voor laag opgebouwd.

Mal assembleren in de steunkap

Als de steunkap is uitgehard, haal je hem van de siliconen. Verwijder daarna de siliconenmal voorzichtig van het originele ornament.

Leg de siliconen op de juiste manier terug in de steunkap zonder dat deze vervormt. Stel het geheel waterpas op en fixeer de mal zodat hij niet kan schuiven of omkiepen.

De siliconenmal wordt in de steunkap teruggeplaatst en waterpas opgesteld
Fig. 10 – De siliconenmal wordt in de steunkap teruggeplaatst en waterpas opgesteld.

Acrylhars eindmodel gieten

Maak in een grote emmer de gewenste hoeveelheid acrylhars aan zoals bij stap 7, maar nu zonder verdikker: de hars moet zo vloeibaar mogelijk gegoten worden.

Giet op één plaats en laat de hars rustig, zonder kletteren, de mal in vloeien. Zo blijven er weinig luchtbellen achter. Klop na het gieten tegen de mal zodat resterende luchtbellen loskomen en opstijgen. Laat de acrylhars circa 30 minuten opstijven.

Acrylhars is in de mal gegoten en moet circa 30 minuten opstijven
Fig. 11 – Acrylhars is in de mal gegoten en moet circa 30 minuten opstijven.

Eindmodel verstevigen met glasvezel

Maak een kleine hoeveelheid acrylhars aan (circa 1 tot 2 kg) en verspreid die over het gegoten model. Breng glasvezeldoek aan en strijk dit met een penseel of met de hand glad.

Herhaal dit 3 tot 5 keer voor voldoende sterkte. Laat het model daarna 24 uur in de mal uitharden. Haal het model na 24 uur uit de mal en laat het nogmaals 24 uur uitharden en ontvochten, eventueel op houten latjes.

Het triaxiaal glasvezel wordt op de gegoten acrylhars aangebracht
Fig. 12 – Het triaxiaal glasvezel wordt op de gegoten acrylhars aangebracht.

Eindresultaat

De siliconenmal met steunkap en de acrylhars kopie naast elkaar

Links de siliconenmal met acrylhars steunkap, rechts de gegoten acrylhars kopie. Een exacte, duurzame replica van het originele houtsnijwerk.

Voor en na

De afgewerkte witte acrylhars kopie

Na: de afgewerkte acrylhars kopie met alle details van het origineel.

Bijzondere aanwijzingen

  • Een goede lossingspasta is bij poreus hout essentieel om hechting en olie-intrek te voorkomen.
  • Maak alle vormen taps (lossend) zodat de steunkap recht van de mal kan zonder te klemmen.
  • Werk acrylhars binnen de werktijd van circa 15 minuten; werk anders in kleinere porties.
  • Het wit-poederachtige residu van de lossingspasta is na ontmallen eenvoudig met water te verwijderen.
  • Draag latex handschoenen en zorg voor goede ventilatie.

Opslag

Onuitgeharde componenten

Bewaar de siliconencomponenten, acrylhars en verdikkers goed afgesloten, droog en bij kamertemperatuur. Zo blijven de verwerkingseigenschappen behouden.

Uitgeharde mal

Bewaar de siliconenmal in de steunkap, waterpas en vrij van druk, zodat de mal zijn vorm houdt en herbruikbaar blijft voor meerdere afgietsels.

Veelgestelde vragen

Waarom een lossingspasta en geen vloeibaar losmiddel?

Bij poreus hout dringt vloeibaar losmiddel te diep in. De pasta laat na opdrogen een lossend residu achter dat het hout beschermt en eenvoudig met water te verwijderen is.

Waarom twee siliconenlagen?

De eerste dunne laag zonder verdikker neemt de fijnste details over. De tweede, met Thixo C verdikte laag brengt de mal op dikte en geeft stevigheid.

Waarvoor dient de acrylhars steunkap?

De steunkap houdt de flexibele siliconenmal in vorm tijdens het afgieten. Zonder steunkap zou de mal vervormen en zou de kopie niet maatvast zijn.

Waarom moeten de vormen taps zijn?

Taps toelopende, lossende vormen zorgen dat de steunkap recht van de mal kan zonder ondersnijdingen die klemmen of beschadigen.

Login

Wachtwoord vergeten?

Heb je nog geen account?
Maak gratis een account aan en geniet van vele voordelen.