Siliconen voor agressieve giethars: epoxy, polyurethaan en polyester Epoxy, polyurethaan (PU) en polyester zijn de drie gietharsen die een siliconen mal het zwaarst op de proef stellen. Ze tasten de silicone chemisch aan en ontwikkelen bij het uitharden warmte, die die aantasting versnelt. Het resultaat zie je na een aantal...
Ik wil een agressieve resin (Epoxy, Polyurethaan, Polyester) in de mal gieten (23)
Siliconen voor agressieve giethars: epoxy, polyurethaan en polyester
Epoxy, polyurethaan (PU) en polyester zijn de drie gietharsen die een siliconen mal het zwaarst op de proef stellen. Ze tasten de silicone chemisch aan en ontwikkelen bij het uitharden warmte, die die aantasting versnelt. Het resultaat zie je na een aantal afgietsels: de mal wordt dof, de hars gaat plakken of laat lastiger los, fijne details verdwijnen en uiteindelijk wordt de silicone bros. Er bestaat geen silicone die hier ongevoelig voor is. Elke mal heeft met deze harsen een eindige levensduur, en de silicone die je kiest bepaalt hoeveel afgietsels je eruit haalt. Op deze pagina vind je alle siliconen die de producent zelf aanbeveelt voor gietharsen, met per hars een eigen verdiepingspagina.
Waarom zijn deze harsen agressief?
Elke hars tast de silicone op een eigen manier aan. Daarom is de beste keuze ook per hars anders.
- Epoxy: de verharder en de reactiewarmte tasten het maloppervlak aan. De mal verliest eerst zijn glans en gaat daarna plaatselijk "verbranden". Volgens Wacker zijn warm uithardende en ongevulde epoxy's veel agressiever dan koud uithardende, sterk gevulde systemen. Meer lezen: siliconen voor epoxy giethars.
- Polyurethaan: de isocyanaten in PU tasten de silicone na verloop van tijd aan, waardoor het oppervlak dof wordt en de hars gaat plakken. Volgens Wacker neemt de agressiviteit toe van gietharsen naar zachte schuimen naar harde schuimen, en met het gehalte aan drijfmiddel. Daarnaast reageert PU met vocht en gaat dan schuimen. Meer lezen: siliconen voor polyurethaan giethars.
- Polyester: de styreen in de hars dringt de silicone binnen, waardoor de mal zwelt en op termijn hard en bros wordt. Volgens Wacker geldt: hoe hoger het styreengehalte en de uithardingstemperatuur, hoe sterker de aantasting. Meer lezen: siliconen voor polyester giethars.
Snel kiezen per hars
| Hars | Tin-cure (condensatie) | Platina (additie) | Verdieping |
|---|---|---|---|
| Epoxy | M 4514 met T 21, Condensatie 20 Resin | M 4641 (helder), M 4642, Vario 40 | Siliconen voor epoxy |
| Polyurethaan | Dow 3481 R, M 4514 met T 21, Condensatie 20 Resin | M 4641, M 4644, M 4601, Vario 40 | Siliconen voor PU |
| Polyester | M 4514 set met T 51, Condensatie 20 Polyester, Dow 3481 R | M 4642, M 4670, QM 270 | Siliconen voor polyester |
Tin of platina?
Condensatiesiliconen (tin-cure) zijn robuust en hebben geen last van inhibitie. Je kunt er zonder zorgen resin-3D-prints, zwavelhoudende klei of een model dat nog niet volledig is doorgehard mee afvormen. Ze krimpen iets meer (0,2 tot 0,4%), zijn pas na 8 tot 24 uur te ontvormen en worden na lange opslag stijver. Volgens Wacker moeten tin-cure mallen eerst narijpen voordat je er hars in giet; voor epoxy adviseert Wacker de mal vóór het eerste gebruik enkele uren na te harden bij circa 150 °C.
Additiesiliconen (platina) harden krimpvrij uit (minder dan 0,1%), zijn direct na het ontvormen inzetbaar, blijven jarenlang stabiel op de plank en zijn er in transparante uitvoering. Dat maakt ze de standaard voor maatvaste prototypes en vacuümgieten. Let bij het afvormen van je model wel op inhibitie door onder meer zwavel, latex, sommige 3D-prints en niet volledig uitgeharde harsen. Doe bij twijfel eerst een proef.
Bij tin-cure bepaalt de verharder de bestendigheid
Bij condensatiesiliconen is de keuze van de verharder net zo belangrijk als de silicone zelf. Met dezelfde basis maak je met de ene verharder een mal die lang meegaat met hars, en met de andere een mal die vooral snel uithardt maar niet op harsen is afgestemd.
Dow Silastic RTV 3481 is daar een goed voorbeeld van. Welke eigenschappen de mal krijgt, bepaalt de RTV-3081 verharder die je erbij gebruikt:
- RTV-3481 met RTV-3081 R (resin resistant): Shore A 19, verwerkingstijd 90 tot 120 minuten, uitgehard binnen 24 uur. Dow heeft deze verharder ontwikkeld voor een langere mallevensduur met polyester giethars, en Dow noemt polyurethaan en polyester als typische gietmaterialen. Dit is de combinatie die wij als Dow Silastic RTV 3481 R verkopen, en de keus als je hars giet.
- RTV-3481 met RTV-3081 F (fast): Shore A 23, verwerkingstijd 30 tot 45 minuten en na circa 6 uur te ontvormen. Deze verharder is er voor snelheid, niet voor harsbestendigheid. Prima voor gips, beton en was, maar giet je epoxy, PU of polyester, kies dan de R-versie.
Wacker werkt volgens hetzelfde principe. Voor Elastosil M 4514 schrijft Wacker voor:
- Catalyst T 21 voor het gieten van epoxy en polyurethaan.
- Catalyst T 51 voor polyester, gips, beton, kunststeen, was en laagsmeltende legeringen.
- Beide kun je afmengen met Catalyst T 47 om sneller te ontvormen.
Let op: de complete M 4514 set wordt geleverd met T 51 en is dus bedoeld voor polyester. Giet je epoxy of PU, bestel dan de A-component los met T 21. Onze eigen condensatiesiliconen volgen dezelfde logica: Condensatie 20 Resin met T 21 voor epoxy en PU, Condensatie 20 Polyester met T 51 voor polyester.
Particulier of zakelijk? Alle tinverharders van Wacker, zoals T 21, T 37, T 40, T 47 en T 51, bevatten dioctyltinverbindingen. Vanwege de Europese REACH-regels voor deze verbindingen in tweecomponenten gietrubbers zijn deze verharders, de Wacker-condensatiesets en onze eigen Condensatie 20 Resin en Condensatie 20 Polyester bij ons alleen door zakelijke klanten te bestellen. De Dow RTV-3481 sets werken met een andere tinverbinding en zijn wel voor particulieren verkrijgbaar. Wil je als particulier een harsbestendige tin-cure mal maken, dan is de Dow Silastic RTV 3481 R de aangewezen keus. Liever platina? De additiesiliconen in de tabel hieronder bevatten geen tin en zijn voor iedereen verkrijgbaar.
Alle siliconen in deze collectie
✓ = de producent noemt deze hars of gietharsen in het algemeen als toepassing. ○ = bruikbaar, maar de producent legt de nadruk op andere harsen.
| Silicone | Type | Shore A | Epoxy | PU | Polyester |
|---|---|---|---|---|---|
| Wacker M 4514 + T 21 | Tin | 25 | ✓ | ✓ | ○ |
| Wacker M 4514 set + T 51 | Tin | 25 | ○ | ○ | ✓ |
| Condensatie 20 Resin | Tin | 20 | ✓ | ✓ | ○ |
| Condensatie 20 Polyester | Tin | 20 | ○ | ○ | ✓ |
| Dow Silastic RTV 3481 R | Tin | 19 | ○ | ✓ | ✓ |
| Wacker M 4440 + T 37 | Tin | 37 | ○ | ✓ | ✓ |
| Wacker M 4641 | Platina, transparant | 43 | ✓ | ✓ | ○ |
| Wacker M 4644 | Platina, transparant | 40 | ✓ | ✓ | ○ |
| Wacker M 4642 | Platina | 37 | ✓ | ✓ | ✓ |
| Wacker M 4601 | Platina | 28 | ✓ | ✓ | ✓ |
| Wacker M 4670 | Platina | 55 | ✓ | ✓ | ✓ |
| Wacker Vario 15 / Vario 40 | Platina, transparant | 15 tot 40 | ✓ | ✓ | ✓ |
| CHT QM 270 | Platina | 62 | ✓ | ✓ | ✓ |
| PlatSil HTS-25 / HTS-40 | Platina | 25 / 40 | ✓ | ✓ | ✓ |
| PlatSil FS-10 / FS-20 | Platina, snel | 13 / 20 | ✓ | ✓ | ✓ |
Bij de Vario-reeks heb je Catalyst Vario nodig, ook verkrijgbaar als snelle variant. Polytek adviseert bij de PlatSil-reeksen voor epoxy, PU en polyester een lossingsmiddel voor een langere mallevensduur.
Zo haal je meer afgietsels uit je mal
Voor alle drie de harsen:
- Gebruik een lossingsmiddel, zeker bij de eerste afgietsels.
- Beperk de warmte: kies een langzame hars, doseer de verharder niet hoger dan voorgeschreven en giet dikke stukken in lagen.
- Ontvorm zodra het afgietsel het toelaat. Hoe langer de hars in de mal zit, hoe meer aantasting.
- Laat de silicone volledig uitharden voordat je de eerste keer giet.
- Laat de mal tussen gietbeurten afkoelen en rusten. Wacker adviseert mallen die niet in gebruik zijn te verwarmen tot 100 à 150 °C, zodat opgenomen harsbestanddelen eruit gaan. Werk je in serie, draai dan met meerdere mallen om en om.
- Controleer de mal regelmatig. Wordt het oppervlak dof, plakkerig of brokkelig, vervang de mal dan op tijd.
Specifiek per hars:
- Epoxy: hard tin-cure mallen volgens Wacker vóór het eerste gebruik enkele uren na bij circa 150 °C. Platinamallen zijn direct inzetbaar.
- Polyurethaan: werk droog. Vocht in mal of gereedschap laat PU schuimen.
- Polyester: styreen laat de mal zwellen. Regelmatig verwarmen verwijdert opgenomen styreen en verlengt de levensduur.
Veelgestelde vragen
Hoeveel afgietsels haal ik uit een mal?
Dat is niet in één getal te vangen. Het hangt af van de hars, de hoeveelheid warmte, de dikte van het gietstuk, de contacttijd, het gebruik van lossingsmiddel en de silicone zelf. Een kleine, dunne epoxy hanger in een platina mal houdt het veel langer vol dan een massief PU- of polyesterblok. Test daarom altijd eerst met je eigen hars en werkwijze.
Kan ik één silicone voor alle drie de harsen gebruiken?
Ja. Wacker M 4642, M 4601 en M 4670, de Vario-reeks, QM 270 en de PlatSil HTS- en FS-reeksen worden door de producent voor gietharsen in het algemeen aanbevolen. Werk je met tin-cure, dan kun je één basis gebruiken, zoals M 4514, en per hars de juiste verharder kiezen: T 21 voor epoxy en PU, T 51 voor polyester.
Waarom wordt mijn mal dof of plakkerig?
Dat is het begin van de chemische aantasting door de hars. Een lossingsmiddel, minder warmte, sneller ontvormen en de mal tussendoor laten rusten vertragen dit. Is het oppervlak eenmaal ruw of brokkelig, dan is de mal aan vervanging toe.
Wat kies ik voor heldere, glanzende afgietsels?
Kies een transparante platinasilicone. Wacker M 4641 heeft een olievrij oppervlak en wordt door Wacker aanbevolen voor glasheldere gietharsen. De glans van het afgietsel hangt daarnaast vooral af van hoe glad je model is.
Waarom hardt mijn platinasilicone niet uit op mijn model?
Dat is inhibitie, meestal door zwavel, latex, sommige 3D-prints of een niet volledig uitgeharde hars op het model. Doe eerst een proef of kies een tin-cure silicone, die hier geen last van heeft.
Verder lezen
- Siliconen voor epoxy giethars: keuzehulp en tips specifiek voor epoxy, van sieraden tot vacuümgieten.
- Siliconen voor polyurethaan giethars: keuzehulp voor PU giethars en PU schuim, inclusief de Zhermack-opties.
- Siliconen voor polyester giethars: keuzehulp voor polyester, inclusief voordelige opties voor kleine series.
- Epoxy giethars en polyurethaan giethars
- Alle condensatiesiliconen, alle additiesiliconen en rapid prototyping
Twijfel je welke silicone bij jouw hars en toepassing past? Neem contact met ons op, dan denken we mee.