Wat ga je maken?

Je maakt een voedselveilige seriemal waarmee je in één gietbeurt meerdere identieke modellen produceert, bijvoorbeeld dessertvormen, chocolade of pralines. Je begint met een moedermodel (het origineel dat het gewenste eindresultaat representeert), maakt daar een moedermal van om kopieën te produceren, en giet vervolgens de uiteindelijke seriemal rondom een serie van die kopieën. Het eindresultaat legt elk detail van het origineel vast en is direct inzetbaar in de keuken.

Benodigde materialen

Voorbereiding

Een idee is altijd het begin. Dat kan een bestaand voorwerp zijn dat je wilt kopiëren, zoals fruit, noten of stenen, of een eigen ontwerp zoals een bedrijfslogo, maquette of handgemaakte creatie. Voor elke mal heb je een tastbaar beginmodel nodig: het moedermodel. Dit model representeert exact het gewenste eindresultaat, want je productiemal wordt een één op één kopie van dit model.

Is je idee nog niet tastbaar, maak het dan eerst driedimensionaal. Handmatig modelleren kan, maar voor een strak eindmodel kun je beter een 3D-printer of freesmachine inzetten, eventueel uitbesteed aan een kunststofverwerkingsbedrijf. Lever je ontwerp aan in het juiste bestandstype, dan kan het model bijvoorbeeld uit plexiglas worden gefreesd.

Voordat je de mal giet is het essentieel dat je modellen volkomen schoon zijn. Verwijder vuil, stof en ongewenste oneffenheden, want de mal neemt elk kleinste detail over. Glanzende delen keren glanzend terug in de mal, doffe delen blijven dof. Zet daarna alle materialen klaar voor gebruik.

Stap-voor-stap handleiding

Moedermodel vastzetten

Plaats je moedermodel in een bakje en zorg dat er geen siliconen onder kunnen lopen en dat het model niet gaat drijven. Verlijm het model volledig of voorzie de onderkant van dubbelzijdige kleefband. Een goed gefixeerd model is de basis voor een zuivere moedermal.

Siliconen mengen voor de moedermal

Meng de siliconen in de juiste verhouding van 1 : 1 zeer goed door elkaar en werk zo nauwkeurig mogelijk. Giet het mengsel eventueel over in een tweede bakje en meng nogmaals goed door (two-cup methode), zodat je zeker bent van een homogene menging.

💡 Tip: Om kosten te besparen kun je voor de moedermal een goedkopere siliconen gebruiken. De moedermal komt in dit stadium namelijk niet in aanraking met voedsel.

Moedermal gieten en ontmallen

Giet met een dunne straal het mengsel over je model tot dit volledig bedekt is. Stop daarna even en strijk het model na met een kwast zodat eventuele luchtbellen zeker verdwijnen. Giet vervolgens de mal verder af met een dunne straal.

Laat de siliconen minimaal 2 uur met rust voordat je gaat ontmallen. Daarna is de moedermal gereed om replica's mee te gieten.

Replica's gieten

Giet met de moedermal het gewenste aantal replica's. Porseleingips is hiervoor een mooi product: het is goed vloeibaar en neemt alle details perfect over. Heeft je model fragiele delen en wil je extra stevigheid, kies dan voor A1 Acrylhars of een hard Poly Urethaan gietsysteem.

Maak zoveel replica's als je modellen in de seriemal wilt opnemen. In dit voorbeeld werken we toe naar een mal met twintig modellen.

Modellen opstellen en border plaatsen

Plaats de replica's in een logische opstelling op een vlakke, egale en lossende ondergrond. Houd niet te veel ruimte tussen de modellen (dat kost onnodig siliconen) maar ook niet te weinig (te krap geeft later kans op scheuren). Vul kieren onder de modellen met plasticineklei en zorg dat alles vastzit aan de bodem zodat niets gaat drijven. Leg de ondergrond goed waterpas.

Breng daarna een border rondom de modellen aan zodat de siliconen niet weg kunnen lopen. Gebruik een omkisting van metaal, plexiglas of gelakt hout, of lijmklemmen die je stevig aandraait. Dicht gaten en kieren onder de border af met plasticine. De border moet altijd boven het model uitsteken, maar maak hem nooit te ruim.

💡 Tip: Wil je liever geen border maken, gebruik dan een schoon plastic bakje met een rechte bodem dat niet te groot of te klein is.

Siliconen Culinair mengen

Schenk de benodigde hoeveelheid A-component in een mengbak en voeg de B-component toe in de juiste verhouding van 1 : 1. Siliconen Culinair is een 1 : 1 systeem dat na uitharden geschikt is voor het verwerken van voedsel.

Meng het geheel zeer goed met een roerstaaf en ga zorgvuldig langs alle randen en hoeken zodat de siliconen overal egaal gemengd zijn. Giet eventueel over in een tweede bakje en roer nogmaals door (two-cup methode).

💡 Tip: Maak tijdens het roeren geen kloppende bewegingen, dit slaat onnodig veel luchtbellen in. Een vacuümpomp is geen vereiste maar komt de kwaliteit van de mal wel ten goede.

⏱️ Let op de potlife: Siliconen Culinair heeft een verwerkingstijd van ± 40 minuten bij 20 °C. Een te grote afwijking in de mengverhouding kan de uitgeharde siliconen plakkerig maken. Zorg dat alles klaarstaat voordat je begint.

Seriemal gieten

Giet de siliconen met een dunne straal en vanuit één punt. Zo krijgen luchtbellen tijdens de val nog de kans om te ontsnappen en wordt de lucht voor de siliconen uit geduwd in plaats van ingesloten. Giet tot alle modellen volledig bedekt zijn.

💡 Tip: Voor een gegarandeerd luchtbelvrije contactlaag kun je de modellen eerst overgieten met een deel van de siliconen en uitstrijken met een kwast. Is het complete model luchtbelvrij voorzien van een dunne laag, vul dan de mal verder af.

💡 Tip: Plaats je mengbakje naast de gegoten mal. Aan de restjes in het bakje voel je of de siliconen zijn uitgehard zonder de mal zelf aan te raken.

Uitharden, ontmallen en afwerken

Laat het geheel ongeveer 2 uur uitharden voordat je gaat ontmallen. De mal is daarna gebruiksklaar, maar de uiteindelijke sterkte wordt pas na 3 dagen (volgens technische data 1 dag tot volledige sterkte, langere rust verhoogt de zekerheid) gegarandeerd. Snijd tot slot eventuele dunne vliesjes aan de buitenranden weg met een scherp mes op een kartonnen of houten onderlegger.

⚠️ Voedseltoepassing: Gaat de mal voedsel verwerken, post-cure de mal dan na het uitharden. Plaats de mal 2 tot 3 uur in een oven op 80 °C tot 100 °C zodat eventuele dampen ontgassen. Reinig de mal daarna met afwasmiddel en droog goed. Alleen volledig uitgeharde, gepost-curede siliconen mogen in contact komen met voedsel.

Eindresultaat: een strakke seriemal voor twintig modellen tegelijk, klaar voor gebruik in de keuken

Technische gegevens Siliconen Culinair

Potlife en ontmaltijd zijn sterk afhankelijk van de temperatuur. Bij een hogere temperatuur worden de verwerkingstijd en de ontmaltijd korter.

Bijzondere aanwijzingen

• Stel de mal niet langdurig bloot aan temperaturen onder −40 °C of boven +280 °C.
• Laat de mal niet in contact komen met het verwarmingselement van een oven.
• Plaats de rubbermal op een ovenschaal of ovenplaat voor meer stabiliteit.
• Allerhande voorwerpen lenen zich als model, zoals speelgoed, noten, stenen en schelpen. Poreuze materialen en papier of stof kunnen problemen geven bij het lossen, gebruik dan een lossingsspray of sealer.
• Materialen die zouten, zwavel of amines bevatten verstoren het uithardingsproces.
• Wacht niet langer dan een uur tussen twee gietlagen, anders bestaat de kans dat de lagen niet meer aan elkaar hechten.

Reinigen

Reinig de mal na gebruik met warm zeepwater en spoel deze af met ruim water. Drogen gaat gemakkelijk in de oven op 150 °C.

Opslag

Onuitgeharde siliconen (A- en B-component)

Bewaar de gesloten verpakking tussen 10 °C en 25 °C, koel en vorstvrij, uit direct zonlicht. Bij correcte opslag is de houdbaarheid minimaal één jaar. Sluit de verpakking na gebruik direct goed af.

Uitgeharde siliconen mal

Bewaar de mal in een donkere ruimte tussen 10 °C en 25 °C bij een luchtvochtigheid van ongeveer 50 procent. Stapel mallen niet onder zware objecten om vervorming te voorkomen.

Gebruik in combinatie met voedsel

Siliconen Culinair is een additievernettende siliconen op basis van platinumkatalyse. Deze siliconen voldoen aan de FDA-richtlijnen en zijn Tüv-gecertificeerd. Alleen de uitgeharde siliconen mogen in aanraking komen met voedsel. Wij raden aan de mal na het uitharden eerst te post-curen voordat je hem gebruikt.

Veelgestelde vragen

Waarom werk ik via een moedermodel en een moedermal?

Het moedermodel representeert het gewenste eindresultaat, de moedermal maakt het mogelijk om snel meerdere identieke replica's te produceren. Met die replica's bouw je vervolgens de seriemal op. Zo giet je in één keer een mal voor meerdere modellen tegelijk, zonder het origineel te beschadigen.

Mag ik voor de moedermal een goedkopere siliconen gebruiken?

Ja. De moedermal komt niet in aanraking met voedsel en dient enkel om replica's te maken. Een voordeligere siliconen volstaat in dit stadium. Gebruik voor de uiteindelijke seriemal wel altijd voedselveilige Siliconen Culinair.

Hoeveel ruimte laat ik tussen de modellen?

Niet te veel en niet te weinig. Te veel ruimte kost onnodig veel siliconen, te weinig ruimte vergroot de kans op scheuren in de mal. Houd een gelijkmatige, beperkte afstand aan en vul kieren onder de modellen met plasticine.

Waarom giet ik met een dunne straal vanuit één punt?

Een dunne straal geeft luchtbellen tijdens de val de kans om te ontsnappen. Door vanuit één punt te gieten wordt de lucht voor de siliconen uit geduwd in plaats van ingesloten, wat een luchtbelvrije mal oplevert.

Wat is post-curen en wanneer is het nodig?

Post-curen betekent de uitgeharde mal 2 tot 3 uur in een oven op 80 °C tot 100 °C plaatsen zodat eventuele dampen ontgassen. Dit is nodig wanneer de mal voedsel gaat verwerken. Reinig de mal daarna met afwasmiddel en droog goed.

Hoe lang gaat de mal mee?

Een goed onderhouden seriemal van Siliconen Culinair gaat talloze gietbeurten mee. De siliconen hebben een zeer grote treksterkte en een geringe krimp van minder dan 0,1 procent. Reinig de mal na elk gebruik en bewaar hem volgens de opslagadviezen.